پدرام رحیمی 552 روز پیش
بازدید 755 بدون دیدگاه

روش های نگهداری مواد غذایی پیش از اختراع یخچال

روش های نگهداری مواد غذایی پیش از اختراع یخچال

یخچال و تاریخچه آن

امروزه یخچال یکی از دستگاه هایی است که وجود آن در خانه ها ضروری و اجتناب ناپذیر است. یخچال وسیله ایست که دمای داخل آن از طریق گردش گاز در لوله های مخصوص پایین نگه داشته می شود و دارای طبقاتی است که موادغذایی را روی آن می چینند.

اولین یخچال چیزی بود که ابوعلی سینا اختراع کرد و نام آن را مُبَرِد گذاشت. نخستین دستگاهی که سرآغاز یخچال های امروزی بود را فردی به نام کولین اختراع کرد. با پیشرفت تکنولوژی تغییرات و امکانات بسیاری به یخچال ها اضافه شد. اما آیا به این فکرکرده اید که پیش از ورود یخچال به خانه ها، درست زمانی که حتی برق هم در خانه ها نبود، مواد غذایی چگونه نگهداری می شد؟ مسلما در تمام فصول همه ی موادغذایی بخصوص سبزیجات و میوه ها به وفور یافت نمی شود. این مسئله در گذشته نیز وجود داشته است. بشر روش هایی لازم داشته تا برای فصول سرد که کشاورزی و تامین غذا دشوارتر می شد موادغذایی را ذخیره و تامین کند. بنابراین انسان برای طولانی کردن عمر موادغذایی و خوراکی های مختلف متناسب به نوع و جنس آنها روش هایی را ابداع کرد.

دوران پیش از یخچال

سه هزار سال پیش از میلاد رومیان، چینی ها و یونانیان برای نگهداری موادغذایی آنها را نمک سود می کردند. کم کم رومیان روش هایی دیگری مثل استفاده از روغن کنجد و زیتون اختراع کردند. همچنین آنها برای نگهداری مواد پروتئینی مثل گوشت قرمز و میگو آنها را در یخ و برف قرار می دادند. یا گوشت را در معرض دود قرار می دادند. بطورکلی انسان های آن زمان کم کم راه های مختلفی برای نگهداری مواد مختلف غذایی آموختند مثل سرد کردن در ظروف سفالی، انجماد مواد غذایی، خشک کردن، نمک سود کردن، تخمیر، آویختن از سقف و دیوار و چاه و چال کردن. در همه ی روش های نگهداری، رعایت اصولی که فعالیت میکروب ها و آلوده و درنتیجه فاسد شدن آنها را به حداقل برساند، ضروری است. البته این روش ها هنوز هم در جوامعی که از نظر اقتصاد و امکانات ضعیف هستند مورد استفاده قرار می گیرد. حتی بعضی از روش ها هنوز هم روش متدوال نگه داری است. به طور کلی هرکسی ممکن است در شرایطی قرار بگیرد که به یخچال دسترسی نداشته باشد. شرایطی مثل قطع برق، حوادث و بلایای طبیعی (زلزله وسیل)، جنگ و قحطی و… پس دانستن و مطالعه در مورد این روش ها می تواند اطلاعات خوبی در اختیار شما قرار بدهد.

چال کردن یا دفن کردن موادغذایی

این روش برای میوه و سبزیجاتی مثل گلابی، انار، سیب زمینی وپیاز و چغندر استفاده می شود. همان طور که از اسم این روش پیداست، موادغذایی را در حفره ای که در زمین می کندند قرار می دادند. غالبا عمق این حفره ها حدود دومتر بود. امروزه در کاشان برای نگهداری گلابی که معروف به تحفه ی نطنز است، از این روش استفاده می شود.

استفاده از کاه یا کاه و شن

این روش هم بر روی میوه هایی مثل انار و سیب و گلابی و سبزیجاتی مثل چغندر بخوبی جواب می دهد. البته باید توجه شود میوه هایی که در بین کاه و یا کاه و شن می چینیم برروی هم قرار نگیرند. این روش در سالهای گذشته برای بسته بندی و عرضه برخی محصولات باغی هم استفاده می شد.

استفاده از یخ و برف و سرما

در دماهای پایین فعالیت باکتری ها و میکروب ها به شدت کاهش می یابد. بنابراین سردکردن و انجماد از روش های بسیار مناسب برای نگهداری موادغذایی است. انسان ها نیز در گذشته به خوبی به این موضوع پی برده بودند و از آن استفاده می کردند. آنها یخ و برف را در زمستان در انبارها و گودال ها زیر سطح زمین مدفون می کردند و فصول گرم با قرار دادن موادغذایی در کنار یخ و برف مدت نگهداری آنها را افزایش می دادند.

عمارت های کاهگلی که در عکس های زیر می بینید نمونه هایی از این انبارها هستند که حتی در مناطق کویری و خشک منبع  خوبی برای تامین سرما بودند.

شیوه های نگهداری غذا پیش از پیدایش یخچالشیوه های نگهداری غذا پیش از پیدایش یخچال

نگهداری موادغذایی در زیرزمین

زیرزمین یکی از قسمت های اصلی خانه های قدیمی بوده است. برای زیرزمین ها پنجره های تهویه قرار می دادند تا موادغذایی را در عمقی پایین تر از سطح زمین در محیطی سرد، دور از تابش نور خورشید نگهداری کنند.

آویزان کردن از سقف و دیوار

این روش برای میوه هایی مثل انگور یا انجیر استفاده می شد. به این صورت که خوشه های انگور را به بند می کشند و از سقف یا دیوار آویزان می کنند. با این روش تا مدت ها میوه سالم و قابل نگهداری، باقی می ماند.

خشک کردن

یکی از قدیمی ترین و رایج ترین و معروف ترین روش ها، روش خشک کردن است، که برای بسیاری از موادغذایی قابل استفاده است. در این روش اغلب میوه یا سبزی را در معرض نور خورشید یا در فضای باز قرار می دهند. با گذشت زمان میوه خشک می شود و تا مدت ها قابل نگهداری و استفاده است. در گذشته در برخی نقاط از آتش نیز برای خشک کردن مواد غذایی استفاده می شده است. خشکبار مثل گردو و پسته، حبوبات مثل نخود و لوبیا، سبزیجات مثل نعنا و پونه  و میوه ها مثل آلبالو، انجیر و انگور و خرما و سایر میوه ها نمونه هایی از این روش نگه داری هستند.

همان گونه که می دانید این روش امروزه نیز بسیار مرسوم است و هنوز هم در آشپزخانه ها و برای آماده سازی و استفاده از موادغذایی بسیار رایج و ضروری است. با رشد جمعیت و افزایش تقاضا برای استفاده از خشکبار و محصولاتی مثل میوه و سبزی خشک دستگاه های اختراع شده که در کارخانه و خانه ها بتوان سبزیجات  و میوه ها را خشک کرد. به این ترتیب با وجود کمبود فضا در آپارتمان افراد می توانند میوه ها و سبزیجات را به دلخواه خود خشک کنند. البته نور خورشید به دلیل حفظ خواص موادغذایی روشی مناسب تر است.

روش خشک کردن موثرترین روش نگهداری، به دلیل حفظ موادمغذی وسهولت در حمل به بازارهای عرضه است.

دود اندود کردن، نمک سود و ترش کردن

نمک خواصیت ضدعفونی کننده دارد. بنابراین با قرار دادن مواد غذایی در نمک و آب نمک می توان فعالیت میکروب هایی که عامل فساد هستند را کاهش داد و طول عمر آن ها را افزایش داد. این روش از روش های رایج و مرسوم در گذشته بوده است که امروزه هم کاربرد فراوان دارد و از نمونه های آن می توان خیارشور و زیتون را نام برد.

یکی دیگر از کاربردهای نمک در روش قورمه کردن گوشت است که در آن گوشت قطعه قطعه شده را در روغن می پزند و با پیاز سرخ می کنند، سپس نمک می زنند و در ظرف به روش مخصوصی نگه داری می کنند. در این روش طول نگهداری گوشت تا یک سال افزایش می یابد.

دود نیز یکی دیگر از روش هاست. دود خواصیت میکروب کشی دارد. نمونه ی امروزی روش دوداندود کردن همان ماهی دودی است که در مناطق شمالی کشورمان می بینیم. البته به دلیل وجود ترکیبات سرطان زا در دود، استفاده از این روش توصیه نمی شود.

ترش کردن سبزیجات با استفاده از سرکه طول عمر آنها را افزایش می دهد. نمونه آن قرار دادن سبزیجاتی مثل گل کلم، فلفل، هویج و… در سرکه و تهیه چاشنی های خوشمزه برای استفاده در کنار غذاها از آن ها است.

درتوضیحات بالا برای شما روش هایی که پیش از رایج شدن استفاده از یخچال در خانه ها بوده است را توضیح دادیم. البته باید بدانیم این روش ها بسته به اقلیم مناطق و محصولات آنها متفاوت بوده است. در هر منطقه ای بسته به میزان درجه حرارت در فصول مختلف و موادغذایی همان منطقه ممکن است از روش های دیگری استفاده بشود. اما این روش ها بطور کلی از رایج ترین روش ها بوده که بیشترین استفاده را داشته است.

نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فیلدهای نمایش داده شده را انتخاب کنید. دیگران مخفی خواهند شد. برای تنظیم مجدد سفارش ، بکشید و رها کنید.
  • عکس
  • شناسه محصول
  • امتیاز
  • قیمت
  • در انبار
  • موجودی
  • افزودن به سبد خرید
  • توضیحات
  • محتوا
  • عرض
  • اندازه
  • تنظیمات بیشتر
  • ویژگی ها
  • Custom attributes
  • زمینه های دلخواه
مقایسه