آلودگی هوا

آلودگی هوا

در روزهای پاییزی و زمستان به محض این که هوا ساکن می شود و بارندگی و وزش باد وجود نداشته باشد در شهرهای صنعتی مثل تهران و اصفهان و اراک و… شاهد انباشت آلاینده های جوی و در نتیجه بروز آلودگی هوا هستیم. استفاده از سوخت های فسیلی و انتشار گازهای گلخانه ای حاصل از احتراق این گازها باعث ایجاد این پدیده می شود. بروز وارونگی دما، آلودگی هوا، افزایش دما، بارش باران های اسیدی و تخریب لایه ی ازن بر سلامت انسان ها، گیاهان، حیوانات و محیط زیست تاثیر مستقیم دارد.  آمارها نشان می دهد در تهران مردم حدود ۱۵۰روز در سال در شرایط هوای ناسالم زندگی می کنند. آلودگی هوا تأثیر زیادی بر سلامتی شهروندان دارد. بصورتی که ۳.۳ میلیون نفر از مردم جهان در سال به خاطر اثرات آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند. در سال ۲۰۱۶ حدود ۶میلیون نفر بخاطر استنشاق هوای آلوده از بین رفته اند.

آلودگی هوا معضل جهانی

از نظر آلودگی هوا کشورهای مثل چین و هند، مغولستان، بوتسوانا، و پاکستان جزء آلوده ترین های جهان هستند و کشورهایی مثل سن مارینو، لوکزامبورگ (ریه های تنفسی اروپا)، موناکو و مناطقی از ایالات متحده آمریکا مثل هاوایی و نیومکزیکو سالم ترین هوا را دارند. در شهرهای مختلف جهان برای مقابله با آلودگی هوا اقدامات مختلفی انجام می شود. مثلا در پاریس، توکیو، آمستردام و در کشور آلمان، فنلاند، دانمارک و نروژ زیرساخت های استفاده از دوچرخه توسعه یافته است و طرح های تشویقی برای دوچرخه سواران در نظر گرفته می شود.

در دهلی طرحی شبیه به زوج و فرد اجرا می شود. در آمستردام خودروهای هیدروژنی و برقی بجای بنزینی و گازوئیلی جایگزین شده است. در کشور آلمان کسانی که از دوچرخه استفاده می کنند، خانه ارزانتر از بقیه در اختیارشان قرار می گیرد و می توانند از حمل و نقل عمومی بصورت رایگان استفاده کنند، در مقابل دارندگان خودرو باید هزینه و مالیات زیادی پرداخت کنند. در شهر پرجمعیت زوریخ، برای تردد ماشین ها در ساعت های خاص محدودیت وجود دارد.

سالها پیش توکیو، از آلوده ترین شهرها بود. با فرهنگ سازی، بهبود مهندسی خیابان ها و تکنولوژی کارخانه ها مشکل آلودگی هوا رفع شد. چینی ها برای رفع آلودگی هوا کارهای عجیب تری کردند. از جمله ایجاد بارندگی از طریق پاشیدن یون نقره به ابرها، آب پاشی به سمت آسمان از فراز آسمان خراش ها، مکیدن ذرات غبار از طریق نیروی الکتروستاتیک با استفاده از یک مکنده شبیه به جاروبرقی. برای رفع آلودگی کارخانجات، در چین به صنایعی که بتوانند آلودگی کارخانجات خود را کاهش دهند، جایزه ی ۸۱۶میلیون دلاری می دهند.

بطور کلی استفاده از سوخت های که آلودگی کمتری ایجاد می کند، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، اسقاط خودروهای فرسوده و رفع نقص در سیستم احتراق خودروها، تولید خودروهای سازگار با محیط زیست، انتقال کارخانجات به مکان های دور از شهرهای صنعتی و اصلاح مشکلات آلایندگی آنها، استفاده از انرژی تجدیدپذیر بجای سوخت های فسیلی، کاشت درختان و صرفه جویی در مصرف انرژی می تواند از آلودگی هوای شهرها جلوگیری کند.

تأثیر آلودگی هوا بر بدن

آلودگی هوا بر ریه ها و قلب و عروق تاثیر مستقیم می گذارد بصورتی که سه چهارم بروز سکته های قلبی و یک چهارم ابتلا به بیماری های ریوی بخاطر آلودگی هوای شهرها است. تأثیر آلودگی هوا بر بیماری های قلبی و ریوی از تأثیر مصرف الکل بیشتر است. آلودگی هوا باعث کاهش تراکم استخوان و ایجاد شکستگی های بی دلیل در استخوان ها است.

وجود طولانی مدت آلاینده های هوا در بدن بر هورمون های پاراتیروئیدی اثر می گذارد و باعث کاهش استحکام استخوان ها می شود. اثرات مخرب دیگر آلودگی هوا، فشارخون بالا، افزایش ناباروری در مردان، افزایش سکته مغزی، کاهش عملکرد کلیه و بروز نارسایی کلیه، آسیب به سلامت روانی شهروندان و بروز حالاتی مانند پرخاشگری، افسردگی، خشم و عصبانیت و… عفونت و التهاب چشم، سردردهای مزمن، اختلال گوارش و عملکرد روده می  شود. در زنان باردار باعث کاهش ۱۱درصدی وزن نوزاد و زایمان زودرس می شود. کودکان نسبت به سایرین بیشتر در معرض خطر هستند. استنشاق هوای آلوده و ورود سرب و عناصر خطرناک به بدن آنها ضمن ایجاد بیماری های ریوی باعث اختلال در عملکرد مغز و یادگیری کودکان می شود.

ساکنان شهرهای صنعتی همیشه در معرض این آلودگی ها هستند و یادگیری روش هایی برای کاهش اثر آلودگی هوا ضروری به نظر می رسد. در زمان های آلودگی هوا اگر می توانید، تا زمانی که آلودگی رفع شود، شهر را ترک کنید. به دلایل شغلی، تحصیلی و سایر محدودیت ها همه قادر به خروج از شهر نیستند. کاهش عبور و مرور به خیابان، اجتناب از فعالیت های ورزشی و پیاده روی در فضاهای آزاد، استفاده از ماسک های N95،N99 و FFP2 که چندبار مصرف هستند، از اقداماتی هستند که بطور کلی می شود انجام داد. افراد زمان زیادی در محیط خانه و فضاهای بسته هستند. کنترل آلودگی این مکان ها در سلامت افراد بسیار مفید است. همچنین داشتن یک الگوی تغذیه ی درست می تواند مقاومت و آمادگی بدن را برای مقابله با این مشکل افزایش دهد. در زیر بصورت مختصر به اقدامات محیطی و تغذیه ی مناسب در زمان آلودگی می پردازیم.

مبارزه با آلودگی هوا در خانه

مطالعات نشان می دهد، آلودگی هوای فضاهای بسته درون خانه، ۲تا۵ برابر فضاهای باز است. در خانه از دستگاه های تصفیه هوا برای اتاق کودکان، بیماران قلبی و ریوی، سالمندان و خانم های باردار استفاده کنید. دستگاه های حرارتی را از نظر فنی بررسی کنید تا آلودگی وارد هوای خانه نشود و در آشپزخانه از هود و در سرویس بهداشتی و حمام از هواکش های قوی و سالم استفاده کنید. فرش و موکت ها، لوازم خواب را بخوبی شست و شو دهید و فرسوده ها را استفاده نکنید. چون در محیط خانه گرد و غبار ایجاد می کند.

از شوینده هایی که بوی نامطبوع و گاز در محیط خانه آزاد می کنند استفاده نکنید. به شوینده ها و مواد پاک کننده اسانس هایی مثل سرکه، دارچین، اکالیپتوس، کاج، لیمو و برگ چای اضافه کنید تا ضمن این که ویروس ها و باکتری ها، قارچ و کپک ها غیرفعال می شوند، هوای خانه تصفیه شود. می توانید از صابون سیاه استفاده کنید. حشرات موذی را از بین ببرید زیرا اگر مجبور باشید از سم های حشره کش استفاده کنید، خود به خود هوای محیط را ناسالم تر کرده اید. از استعمال سیگار، قلیان و مواد دودزا در محیط خانه خودداری کنید و از افرادی که تصمیم به استعمال دخانیات در فضای بسته ی خانه دارند بخواهید این کار را در محیط های باز و دور از سایر افراد انجام دهند. غبارروبی، جارو کردن و گردگیری می تواند از ذرات معلق در هوای خانه کم کند. اسپری تمیزکننده هوا استفاده کنید.

مو و پرز و شوره ی بدن حیوانات خانگی باعث تشدید عوارض آلرژی می شود. در زمان های آلودگی هوا به این حیوانات نزدیک نشوید. بجای شمع های پارافینی، از شمع های مومی استفاده کنید. این شمع ها باعث آزاد شدن یون هایی با بار منفی در هوا می شوند که آلودگی هوا را کم می کند. گل های آپارتمانی که هوا را تصفیه می کند، در خانه نگهداری کنید. گل هایی مثل نخل پروانه (ضد سرماخوردگی و سینوزیت)، آلوئه ورا (شبها هم اکسیژن تولید می کند بنزن متصاعد شده از پلاستیک و آلدئیدها را جذب می کند)، عشقه (ظرف ۱۲ ساعت هوا را تمیزمی کند)، نخلی تزئینی، آگلونما، فیکوس بنجامین، سرخس برگ شمشیری گل های مناسبی هستند.

توصیه های تغذیه ای هنگام آلودگی هوا

در زمان های آلودگی هوا حتما هنگام بازگشت به خانه دوش بگیرید. دست کم دست و صورت خود را بخوبی بشویید تا آلودگی به پوست شما آسیب نزند. ماسک های میوه ای استفاده کنید. کرم های ضدآفتاب مناسب و لایه بردارها هم می تواند به زدودن این آلودگی ها کمک کند. بیشتر آب بنوشید تا دچار خشکی گلو نشوید و آلودگی های وارد شده به بدن از طریق دستگاه دفع ادرار خارج شود. شیر و لبنیات پروبیوتیک کم چرب استفاده کنید. ورود سرب به دستگاه گوارش، باعث کاهش کارایی روده ها می شود. لبنیات حاوی باکتری های پروبیوتیک ضمن دفع سرب، هضم غذا را در دستگاه گوارش راحت تر می کند و از یبوست جلوگیری می کند. سبزیجات و میوه های تازه بخورید. خوردن موادغذایی سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی،

راه مقاوم کردن بدن در برابر آلودگی هایی است که از طریق هوا وارد بدن می شود. ویتامین E، D، C، کلسیم، امگا۳، منیزیم، سلنیوم و بتاکاروتن موادی هستند که در بدن با سرب و جیوه و عناصر سنگینی که در اثر آلودگی به بدن وارد می شوند مبارزه می کنند. ویتامین E در آجیل های مثل تخمه ی آفتابگردان، گردو، جوانه گندم، جگر، سبزیجات برگی که برگ تیره دارند، بخوبی یافت می شود.

یکی از انواع  ویتامین E، یک اسید چرب غیراشباع به اسم الفاتوکوفرول است که باعث بهبود التهاب می شود و به بهبود تنفس در روزهای آلوده کمک می کند. روغن زیتون حاوی این ماده است. ویتامین D موجود در زرده ی تخم مرغ، شیر و کره و ماهی نیز به افزایش ایمنی بدن کمک می کند. کلسیم موجود در لبنیات عناصر سنگین مثل سرب و… را به خود جذب و از بدن دفع می کند.

سیب، مرکبات، انواع کدو و سبزیجات رنگی و اسفناج و غلات سبوس دار ماده ای بنام پکتین دارند. این ماده نیز سرب و مواد سمی را از بدن دفع می کند. نان سبوس دار که بدون جوش شیرین و با تخمیر طبیعی پخته شده باشد، اسیدفتیک ندارد. اسید فتیک باعث کاهش روی در بدن می شود. وجود روی کافی در بدن سیستم ایمنی بدن را قوی می کند. تخم کتان حاوی فیتواستروژن هاست. این ماده عوارض آسم و التهاب و آلرژی را کاهش می دهد. در تخم کتان امگا۳ زیادی وجود دارد. موادغذایی حاوی امگا۳، به سلامت قلب و عروق کمک می کنند.

سیر و پیاز به دلیل جذب رادیکال های آزاد، ضدسرطان هستند و سیستم ایمنی بدن را قوی می کنند. سیر ضدالتهاب، سرماخوردگی و سینوزیت است و عناصر سنگینی مثل سرب، کادمیوم و آرسنیک و جیوه را جذب می کند. ماهی هایی، مثل قزل آلا، سالمون، کیلکا، ساردین و… سرشار از امگا۳، سلنیوم هستند و ضمن کاهش التهاب و آسم و تنگی نفس، از بروز مشکلات قلب و عروق هم جلوگیری می کنند. توصیه می شود این غذاها را در روزهای آلوده بیشتر بصورت بخارپز یا تنوری استفاده کنید. سلنیوم در حبوبات و گوشت هم وجود دارد.

گوجه فرنگی به دلیل وجود لیکوپن از ریه ها محافظت می کند. اگر گوجه را بصورت رب استفاده می کنید، بهتر است آن را خانگی تهیه کنید تا سالمتر باشد. آب انار بدن را پاکسازی می کند. خوردن آب انار سموم و آلودگی ها را از بدن خارج می کند. کلم ها به دلیل وجود سولفورافان ریه ها را از سم پاک می کنند.

توصیه هایی ازطب سنتی

از دیدگاه طب سنتی هوا یکی از عناصر ۶گانه موثر بر سلامتی است. آلوده بودن یا پاکی هوا تأثیر مستقیم بر همه ی ارگان های بدن دارد. لبنیات مهمترین موادی هستند که سموم را دفع می کنند. نوشیدن دم نوش های گیاهی بخصوص برای افرادی که مبتلا به بیماری های ریوی و برونشیت هستند یکی از راه های حفظ سلامت در زمان آلودگی هوا است.

میوه و سبزیجات تازه، سالاد کاهو بهمراه کلم قرمز و بروکلی و کمی نارنج و روغن زیتون، کرفس، گوجه فرنگی، زغال اخته، لیموترش و لیموشیرین، توت فرنگی، آلوی خشک، انبه و… از خوراکی های مفید برای مقابله با آلودگی هوا هستند. علاوه بر قلب و عروق و ریه آلودگی برسایر قسمت های بدن هم تاثیر می گذارد. از بخش های آسیب پذیر بدن پوست است. ذرات گرد و غبار و دود، روزنه های پوست را مسدود می کنند و ایجاد چین و چروک می شود. از دیگر آسیب هایی که به پوست وارد می شود ایجاد جوش های سرسیاه است.

وقتی در روزهای آلوده بیرون تردد می کنید بعد از مراجعت به منزل پوست خورد را با گلاب بشویید و از بخورهای گیاهی مثل بابونه و آویشن استفاده کنید. چشم ها هم در زمان آلودگی هوا در معرض خطر قرار می گیرند. التهاب، سرخی و اشک ریزی از اثرات آلودگی هوا بر چشم هاست.

در طب سنتی به مالیدن روغن بنفشه برروی پلک ها توصیه شده است. سردردهای مزمن یکی از مشکلات آزاردهنده و شایع ناشی از آلودگی هوا است که گاهی افراد را از انجام فعالیت های روزمره نیز ناتوان می کند. مخلوطی از عرق سنبل الطیب و اسطوخودوس یکی از عرق های گیاهی است که متخصصان طب سنتی استفاده از آن را توصیه می کنند. البته برای استفاده از داروهای گیاهی حتما باید از مشورت و توصیه های متخصصان این زمینه استفاده کنید. گلو و دستگاه تنفس خود را با خودداری از استعمال دخانیات، غرغره کردن آب نمک، تمرینات تنفسی یوگا از آلاینده ها پاک نگه دارید.

به امید روزهایی که پیشرفت تکنولوژی و صنعت بجای آسیب زدن به محیط زیست، امکان جبران خسارت های وارد شده به طبیعت را فراهم کند.

مصرف خوراکی هایی با طبع سرد مثل عدس، گوشت گوساله، بادمجان، پاستا و ماکارونی، قارچ ها و سالادهای مثل الویه باعث کاهش توانایی مقاومت بدن می شود. خوراکی های پرچرب و پرادویه و پروتئین بیش از حد نیز در این روزها توصیه نمی شود. باران و برفی که پس از آلودگی هوا می بارد بسیار آلوده هستند، در هنگام بارش در معرض آنها قرار نگیرید.

اشتراک:

گذاشتن دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

X