مدیریت اقتصادی خانواده

مدیریت اقتصادی خانواده

مدیریت اقتصادی خانواده

ارسطو اقتصاد را علم خانه داری می دانسته است اما هنر اقتصاد به معنی تعادل برقرار کردن بین دخل وخرج اقتصاد خانواده، را می توان چگونگی سازمان دهی و مدیریت منابع  خانه تعریف کرد.

امروزه به دلیل تورم و گرانی، مشکلات اقتصادی و معیشتی بیش از پیش گریبان افراد ر ا گرفته است ولزوم مدیریت اقتصاد خانواده بخوبی واضح است. مشکلات اقتصادی و در اصطلاح عامیانه نخوردن دخل به خرج یکی از موضوعات بحث و جدل در خانواده است.

تاثیر روابط زن و مرد و شخصیت آنها در مدیریت اقتصاد خانواده

در دوران فعلی ما دیگر مردسالاری و زمانی که مرد خرجی را روی طاقچه می گذاشت و خرج و دخل خانه برعهده ی مرد بود فراموش شده است. دیگر زنان همانند مردان کار می کنند. سواد کافی برای محاسبات هزینه ها و درآمد ها را دارند، گاهی حتی مدیریت مالی خانواده کاملا در دست زنان خانواده است و زنان دوشادوش مردها در امور اقتصادی خانواده مشارکت می کنند. باوجود شرایط سخت اقتصادی هنوز هم با بکارگیری روش ها و اصول اقتصادی می توان شرایط دشوار را مدیریت کرد و رو به بهبودی برد.

بی برنامگی در خریدها، سلطه جویی مالی و استفاه ابزاری از پول، چشم و هم چشمی و اعتیاد به خرید از جمله رفتارهای اقتصادی است که منجر به مشکلات و نهایتا اختلافات خانوادگی می شود. نکته دیگری که اهمیت مدیریت مالی و اقتصادی خانواده را پررنگ تر می کند آن است که با توجه به تحولات سریع اقتصادی، صنعتی و اجتماعی دنیای امروز، رونق و پیشرفت اقتصاد نقش مهمی در پیشرفت  فرد  و جامعه بازی می کند. هر خانواده یک جزء کوچک از یک جامعه است؛ یک جامعه برای پیشرفت و رشد اقتصادی باید خانواده هایی داشته باشد که از نظر مدیریت اقتصادی خانواده، توانمند باشند. زیرا رفتارهای اقتصادی افراد و خانواده رابطه نزدیکی با اقتصاد جامعه دارد.

تاثیر شخصیت روی مدیریت اقتصادی

شخصیت، احساسات و طرز تفکر افراد نسبت به پول و مادیات در نوع مدیریت فرد درامور اقتصادی خانواده بسیار موثر است. پول می تواند وسیله ای برای خودنمایی، تفاخر و سلطه جویی باشد به همین دلیل نوع شخصیت افراد در بکارگیری پول در امور زندگی بسیار موثر است. اگر در خانواده زن و شوهر دارای ارتباط ضعیف باشند و نوع رابطه آن ها ناموثر باشد در مسائل مالی به مشکل و عدم تفاهم می رسند. به گونه ای که افراد شناخت کافی راجع به دیدگاه های مالی یکدیگر ندارند؛ در مورد مسائل مالی و اقتصادی خانواده مشورت نمی کنند و برنامه ریزی مالی باهم ندارند.

یکی دیگر ازمواردی که می تواند عدم تفاهم در مسائل مالی ایجاد کند نداشتن احساس نزدیکی عاطفی است یعنی زوجین از احساسات همدیگر نسبت به مسائل مالی با خبر نیستند. مثلا چه مسائل مالی باعث دل نگرانی و استرس برای طرف مقابل می شود و یا چقدر او به پس انداز اهمیت می دهد.

یک عامل دیگر احترام متقابل در مسائل مالی است. این که افراد برای آزار دادن یکدیگر آیا مسائل مالی را ابزار قرار می دهند؟ مثلا هنگام خرید کردن افراد به احساسات یکدیگر درمورد آن خرید احترام بگذارند. عشق و اعتماد عامل بعدی در مسائل مالی خانواده است. روراست بودن در مسائل مالی و دروغ نگفتن مصداق همین وجود عشق و اعتماد در میان زوجین است. داشتن درک و تفاهم افراد را از اختلاف های مالی دور نگه می دارد.

نقش فرزندان در مسائل مالی خانواده

فرزندان سالهای طولانی در خانواده نقش مصرف کننده را دارند. همچنین آنها باید برای آینده خود رفتارهای درست اقتصادی را بیاموزند که این آموزش در بستر خانواده اتفاق می افتد. هدایت فرزندان و آموزش صحیح اقتصادی آنها در مسیر شناخت مشکلات و کمبودها و محدودیت های اقتصادی خانواده می تواند رفتارهای اقتصادی آنها را اصلاح کند و به آنها واقع بینی و مدیریت اقتصادی را بیاموزد.

نقش زنان در اقتصاد خانواده

همان طور که گفته شد زنان در گذشته تابع مدیریت مردان و مردسالاری در خانواده بودند. بیشترین فعالیت زن در اقتصاد خانواده همان قناعت پیشگی او بوده است. زنان با تنظیم الگوی مصرف و با آموزش آن به فرزندان خود می توانند مصرف را در خانواده تنظیم کنند و به نسل بعد منتقل کنند و نظام اقتصادی خانواده را تنظیم کنند.

مقایسه توانایی های مالی زنان و مردان

تحلیل گران معتقدند زنان موفق می شوند با هزینه ی کمتری امور مالی خانه را مدیریت کنند. با استفاده از تحقیقات، زمان های ارزانتر و کوپن های فروشگاهی و استفاده از بازارهای محلی خرید خانه را با هزینه کمتری انجام دهند و مدیریت اقتصادی بهتری در خانواده داشته باشند. در مقابل آقایان در سرمایه گذاری گسترده تر موفق تر عمل می کنند. مردان برای سرمایه گذاری های گسترده نسبت به زنان دچار مشکلات کمتری هستند.

تاثیر مشکلات مالی برخانواده و رابطه ی آنها با مدیریت مالی

مشکلات مالی بر همه ی جنبه های خانواده اثر می گذارد؛ از نشاط افراد گرفته تا آینده فرزندان و بازنشستگی و آینده دوران پیری. هرچقدر یک خانواده منابع معنوی درونی مثل عشق، وحدت و شادی داشته باشد باز هم منابع مادی بر عمق موفقیت خانواده موثر است.

ریشه ی مشکلات مالی در خانواده عدم مدیریت صحیح مسائل مالی است. تدوین و پیروی از یک برنامه ریزی مدون، نقطه ی آغاز پایان دادن به مشکلات مالی است.

زمان مناسب برای تدوین و تبعیت از یک برنامه اقتصادی درخانواده همین الان است؛ یعنی هرچه سریعتر برای شروع نظم اقتصادی باید اقدام کرد.

اهمیت برنامه ریزی در خانواده

زمان منبع بسیار مهمی است که محدود است و قابل ذخیره کردن نیست. برنامه ریزی باعث می شود که انسان زمان را از دست ندهد و بتواند با زمانی که در اختیار دارد منابع مالی را مدیریت کند و فرصت ها را از دست ندهد. بطورکلی برنامه ریزی استفاده بهینه از زمان است و نخستین قدم در راه بهبود اقتصادی خانواده است. اگر خانواده برای رسیدن به اهداف خودشان امکانات و منابع و نیازها را شناسایی می کنند و یک برنامه صحیح و کارآمد داشته باشند به اهداف خودشان سریعتر و صحیح تر می رسند.

دلیل برنامه ریزی در خانواده

خانواده یک کارخانه نیست که در صورت بروز مشکل نیروهای خود را تعدیل کند یا تولید را کاهش دهد. از طرفی مشکلات مالی به خودی خود می تواند عامل بسیاری از جدایی ها باشد. خانواده عامل رشد و تربیت افراد در زمینه های مختلف است اگر مشکلات مالی باعث بروز طلاق و فروپاشی زندگی مشترک شود پس در تربیت و رشد اخلاقی افراد موثر باشد پس آشنایی با مدیریت مالی خانواده جایگاه و اهمیت زیادی در خانواده دارد.

تدوین یک برنامه ریزی مالی

برای شروع تدوین یک برنامه ریزی مالی ابتدا بودجه و درآمدهای خود را گردآوری کنید و به دقت آنها را تنظیم کنید. مشخص شدن میزان درآمدها به شما کمک می کند بدانید در یک بازه ی زمانی مشخص سقف درآمدهای شما چقدر است. سپس سقف مخارج خود را مشخص کنید. صورتحساب های بانکی، چک ها، قبض و کلیه ی خریدها و پرداختهای مالی خود را مشخص کنید. با مشخص شدن درآمد ها و مخارجتان بودجه تان دقیق می شود. تمام درآمدهای فرعی خود را مشخص کنید اگر درآمد ماهانه شما متغیر است میانگین ۶ماهه اخیر درآمد را محاسبه کنید.

برای فهرست کردن مخارج، مخارج ثابت مثل اجاره بها، هزینه خودرو، قبوض خدماتی و… مخارج متغیر مانند رستوران گردی و بنزین مازاد که ضروری نیستند را فهرست کنید. فراموش نکنید درآمدها و هزینه ها را به صورت جز به جز ثبت کنید. هدف از این کار قطعا داشتن درآمد بیشتر از مخارج است اگر مخارج شما بیشتر از هزینه های اضافی کم کنید.

برای اینکه به موفقیت برسید همیشه هرماه برنامه را بررسی و بازنگری کنید و به آن پایبند باشید و کنترل کنید که طبق برنامه پیشرفته باشید. برای پایبندی به برنامه مالی چند راه پیشنهادی وجود دارد.

راه های پیشنهادی برنامه ریزی مالی

  1. از خریدهای خارج از برنامه بپرهیزید. بعنوان مثال وقتی هنگام خرید بشدت مشتاق خریدن وسیله ای می شوید از خرید شتابزده صرف نظر کنید و کمی زمان بدهید؛ به احتمال زیاد بعداز گذشت چند روز علاقه ی شدید شما به خرید آن کالا به شدت قبل نخواهد بود.
  2. برای مخارج سقف مشخص کنید.
  3. خرید برخی از وسایلی که می توان با دیگران شریکی استفاده کرد را مشارکتی انجام دهید.
  4. کاهش هزینه های اضافی و جانبی: مثلا موقع خرید برخی مایحتاج از خرید خوراکی و غذا در مراکز خرید جلوگیری کنید.
  5. برنامه های دوره ای برای خریدهای خانه تهیه کنید تا زیاده روی نکنید.
  6. پرداخت هزینه های ثابت و دائمی را در اولویت قرار دهید.
  7. حداقل به اندازه ۳ تا ۶ ماه از درآمد را بصورت پس انداز داشته باشید.

توصیه هایی برای مدیریت منابع در خانواده

  • همه خانواده ها دوست دارند بهترین ها را داشته باشند. بهترین خانه، بهترین سفر، بهترین لباس… اما تعداد کمی از افراد هستند که بتوانند همه ی اینها را تامین کنند. در خانواده باید بین خواسته ها انتخاب درست صورت بگیرد.
  • در خانواده منابع را بصورت عادلانه توزیع کنید تا همه رضایت داشته باشند. اقتصادی ترین انتخاب خانواده انتخابی است که بیشترین رضایتمندی را دربرداشته باشد، که اصطلاحا به آن مطلوبیت گفته می شود.
  • خانواده موفق، خانواده مرفه و ثروتمند نیست. با افزایش درآمدها، هزینه ها نیز رشد می کنند. هزینه های خانواده را مدیریت کنید.
  • بین خانواده خود ارتباط درونی عمیق داشته باشید؛ بدان معنی که تمام اعضای خانواده خود را موظف بدانند برای پیشرفت و رسیدن به هدف ها از برنامه مالی خانواده تبعیت کنند.

پرهیز از تجمل، صرفه جویی و قناعت از ملزومات اجرای مدیریت مالی است. البته خانواده هایی که  سرپرست و نان آور آنها بیکار است شامل این بحث نمی شوند زیرا کلا درآمدی ندارند.

چند پیشنهاد برای داشتن یک اقتصاد قوی در خانواده

  1. برای آینده خانواده خود یک برنامه ریزی صحیح و قوی داشته باشید.
  2. برای انجام یک برنامه ریزی متناسب با شرایط اقتصادی خود از مشاوره های اقتصادی بهره بگیرید تا با شناخت صحیح برنامه ریزی درستی انجام دهید.
  3. دانش اقتصادی خود را افزایش دهید تا با آگاهی فعالیت های اقتصادی خانواده را پیش ببرید.
  4. وجود روحیه همکاری، همدلی و تعامل در خانواده می تواند در مسیر اهداف اقتصادی موثر باشد.

سبک زندگی اقتصادی اسلامی

اگر ما به عنوان مسلمان بخواهیم براساس آموزه های زندگی اسلامی سبک زندگی خودمان را تنظیم کنیم. باید اقتصاد (دخل وخرج) زندگی خودمان را مطابق با دستورات اسلامی تنظیم کنیم. برعکس آنچه که امروزه ما انجام می دهیم و تمام انرژی و تلاش خود را معطوف فراهم کردن نیازهای اولیه (غذا، مسکن و پوشاک و…) کرده ایم، در دیدگاه اسلامی موضوع رزق و روزی در عین اینکه بسیار مهم است، ولی ساده ترین موضوع زندگی است. زیرا مسلمان واقعی برای روزی تلاش می کند ولی عامل اصلی روزی را خداوند می داند.

الگوهای بهبود اقتصادی خانواده های کم درآمد از نظر اسلام

  1. کار و تلاش: اهمیت کار و تلاش زیاد در اسلام آنجایی روشن می شود که پیامبر بر دستان کارگر بوسه می زنند و می فرماید این دستی است که هرگز در اتش نمی سوزد
  2. توسعه معیشت خانواده: امام رضا می فرمایند: برصاحب نعمت واجب است رزق را بر افراد تحت سرپرستی خود توسعه دهد
  3. ذخیره سازی ضروریات معیشت خانواده: امام رضا می فرمایند ذخیره مایحتاج زندگی برای آینده موجب فراغت بال خانواده شده و دغدغه روزانه آنها را کاهش می دهد.
  4. اعتدال و قناعت پیشگی در معیشت
  5. هماهنگی میان درآمد و هزینه
  6. کاهش انواع مصارف غیرضروری
  7. مدیریت شایسته منابع مالی خانواده
  8. صرفه جویی منابع مالی در مصرف خانواده
  9. افزایش پس انداز خانواده
  10. تربیت اقتصادی فرزندان
  11. استفاده صحیح و بهتر از منابع و امکانات موجود خانواده
  12. ساده زیستی
  13. قانع بودن به داشته ها و داشتن احساس رضایتمندی
  14. تولید محصولات خانگی برای کمک به سطح درآمد خانواده

رابطه ی پس انداز و مدیریت مالی

گاهی شنیده اید که می گویند بخشی در درآمد خود را پس انداز کنید. پاسخ شما این است که مگر پولی می ماند که پس انداز کنیم. ژاپن بعنوان یکی از قدرت های بزرگ اقتصادی جهان، این قدرت را مدیون عادت های اقتصادی مردم خود است. به طبع در کشوری مثل ایران با وجود آداب و عادت های فعلی پس انداز کردن کار بسیار دشوار و گاهی ناممکن است. کارشناسان معتقدند با داشتن مدیریت مالی می توانیم با هر درآمد پس انداز هم داشته باشیم. نخستین نیازها خوراک و پوشاک و مسکن است و دوم ایجاد امنیت برآینده و آینده نگری کردن است و بعد از آن تفریحات و لذت وخوشی است. چهارم نیاز به انجام کارهای خیر است.

فرمول ریاضی برای داشتن پس انداز

شرط موفقیت فرمول پیشنهادی این است که با خود عهد ببندید و به شدت به آن پایبند باشید. درآمدهای خود را به چند دسته تقسیم بندی کنید: ۶۰درصد صرف نیازهای گروه اول (خوراک و پوشاک و مسکن و…)، ۲۰ درصد را پس انداز کنید، ۱۵ درصد را برای تفریحات کنار بگذارید، ۵درصد هم صرف کارهای خیریه کنید. ممکن است اعتراض کنید که دوبرابر این مبلغ هم برای خرجی امور اولیه کافی نیست؛ دو راه جلوی پای شماست یا درآمد را افزایش دهید یا مخارج را کاهش دهید. با افزایش درآمدها مطمئن باشید هزینه ها نیز رشد می کنند، پس صحیح ترین، روش کاهش هزینه ها است. هنر گرداندن اقتصاد خانواده در همین کاستن از هزینه ها است.

 

اشتراک:

گذاشتن دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

X